Zabezpieczenie medyczne koncertu, zawodów sportowych, festynu lub imprezy plenerowej wymaga czegoś więcej niż zabrania podstawowej apteczki. Ratownik musi być przygotowany zarówno na drobne skaleczenia i zasłabnięcia, jak i na urazy, masywne krwotoki, nagłe zatrzymanie krążenia czy konieczność udzielenia pomocy kilku osobom w krótkim czasie.

Jakie wyposażenie powinien mieć ratownik na zabezpieczeniu medycznym? Nie istnieje jedna uniwersalna lista odpowiednia dla każdego wydarzenia. Sprzęt trzeba dobrać do rodzaju imprezy, liczby uczestników, ich wieku, lokalizacji wydarzenia, czasu dojazdu zespołu ratownictwa medycznego oraz zagrożeń, które mogą wystąpić na miejscu.

Inaczej będzie wyglądało wyposażenie ratownika zabezpieczającego niewielki piknik rodzinny, inaczej zawody biegowe, a jeszcze inaczej koncert, mecz lub imprezę masową.

Czy istnieje obowiązkowa lista wyposażenia na zabezpieczenie medyczne?

W przypadku imprez masowych zastosowanie ma rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące minimalnych wymagań zabezpieczenia medycznego. Zgodnie z nim zabezpieczenie imprezy masowej może obejmować zespoły wyjazdowe, patrole ratownicze oraz punkty pomocy medycznej. Akt prawny nadal ma status obowiązujący.

Nie oznacza to jednak, że każda impreza, zawody szkolne lub lokalny festyn są automatycznie imprezą masową w rozumieniu przepisów.

Podczas mniejszych wydarzeń zakres zabezpieczenia powinien wynikać między innymi z:

• analizy możliwych zagrożeń,
• liczby i wieku uczestników,
• charakteru aktywności,
• lokalizacji wydarzenia,
• warunków pogodowych,
• odległości od szpitala i zespołu ratownictwa medycznego,
• kwalifikacji personelu,
• ustaleń zawartych z organizatorem.

Sprzęt powinien być dostosowany do uprawnień osób wykonujących zabezpieczenie. Ratownik KPP nie wykonuje automatycznie wszystkich czynności zarezerwowanych dla ratownika medycznego, pielęgniarki lub lekarza.

Więcej o różnicach między kwalifikacjami oraz wymaganiach zawodowych przeczytasz we wpisie:

Co jest potrzebne do pracy jako ratownik medyczny?

Od czego zacząć kompletowanie wyposażenia?

Przed przygotowaniem plecaka ratowniczego warto odpowiedzieć na kilka podstawowych pytań:

1. Jakiego rodzaju wydarzenie będzie zabezpieczane?
2. Ilu uczestników może przebywać na jego terenie?
3. Czy uczestnikami będą dzieci, seniorzy lub osoby z niepełnosprawnościami?
4. Czy wydarzenie obejmuje wysiłek fizyczny?
5. Czy możliwe są urazy mechaniczne, oparzenia lub masywne krwotoki?
6. Jak szybko można dotrzeć do poszkodowanego?
7. Czy na miejscu znajduje się AED?
8. Czy dostępny będzie punkt medyczny lub pojazd?
9. Jakie kwalifikacje posiada personel?
10. Kto odpowiada za wezwanie i naprowadzenie zespołu ratownictwa medycznego?

Dopiero po przeanalizowaniu tych elementów można prawidłowo dobrać wyposażenie.

Plecak lub torba ratownicza

Podstawą wyposażenia jest odpowiednio zorganizowany plecak albo torba ratownicza. Sprzęt nie powinien być przewożony luzem ani przechowywany w przypadkowych opakowaniach.

Dobry plecak na zabezpieczenie medyczne powinien:

• umożliwiać szybki dostęp do wyposażenia,
• posiadać osobne moduły lub saszetki,
• chronić zawartość przed wilgocią i zabrudzeniem,
• mieć elementy odblaskowe,
• być wygodny podczas dłuższego przemieszczania się,
• umożliwiać logiczne oznaczenie wyposażenia,
• pozwalać na szybkie uzupełnianie zużytych materiałów.

W przypadku zabezpieczeń plenerowych dobrym rozwiązaniem może być zestaw ratowniczy KPP RESCUE READY PLUS. Został przygotowany jako rozszerzony zestaw dla ratowników KPP i baza dla ratowników medycznych. Producent wskazuje możliwość wykorzystania go podczas zabezpieczeń imprez plenerowych. Plecak zawiera wyposażenie przeznaczone do zabezpieczania priorytetów ratowniczych oraz materiały potrzebne przy lżejszych urazach.

Osoby, które chcą samodzielnie skompletować zawartość, mogą wybrać:

Plecak PSP R1 pusty do samodzielnego wyposażenia

Plecak modułowy Black Front GEN2

Black Front GEN2 posiada dziesięć saszetek z przezroczystymi okienkami oraz osobną torbę na opatrunki hydrożelowe, co pozwala kontrolować zawartość bez otwierania każdego modułu.

Na większym zabezpieczeniu można rozważyć pełny zestaw ratowniczy OSP R1 w plecaku, obejmujący między innymi wyposażenie do zabezpieczania dróg oddechowych, unieruchamiania urazów, ochrony termicznej, opatrywania ran i tamowania krwotoków.

Środki ochrony osobistej ratownika

Bezpieczeństwo ratownika zawsze powinno być priorytetem. Kontakt z krwią, wydzielinami, wymiocinami oraz innym materiałem biologicznym może wystąpić nawet podczas pozornie spokojnego wydarzenia.

W podręcznym wyposażeniu powinny znaleźć się przede wszystkim:

• rękawiczki nitrylowe w kilku rozmiarach,
• okulary ochronne lub przyłbica,
• maseczki ochronne,
• płyn do dezynfekcji rąk,
• worki na odpady medyczne,
• maseczka lub osłona do prowadzenia RKO,
• zapasowa odzież ochronna,
• kamizelka lub elementy zwiększające widoczność.

Jedna para rękawiczek zdecydowanie nie wystarczy. Podczas dłuższego wydarzenia ratownik może udzielać pomocy wielu osobom, a rękawice trzeba zmieniać po każdym kontakcie z pacjentem oraz zawsze wtedy, gdy ulegną uszkodzeniu lub zabrudzeniu.

Środki ochrony powinny być umieszczone w zewnętrznej kieszeni plecaka, aby można było sięgnąć po nie bez przeszukiwania całego zestawu.

Sprzęt do oceny stanu poszkodowanego

Na zabezpieczeniu medycznym często zgłaszają się osoby z zawrotami głowy, osłabieniem, bólem w klatce piersiowej, dusznością, przegrzaniem, wychłodzeniem lub objawami zaburzeń gospodarki cukrowej.

Dlatego ratownik powinien mieć dostęp do podstawowego sprzętu diagnostycznego, odpowiedniego do swoich kwalifikacji:

• ciśnieniomierza,
• stetoskopu,
• pulsoksymetru,
• glukometru z paskami i lancetami,
• termometru,
• latarki diagnostycznej,
• zegarka umożliwiającego pomiar czasu,
• formularzy do zapisywania parametrów i udzielonej pomocy.

Ważne jest nie tylko posiadanie sprzętu, ale również sprawdzenie jego działania przed rozpoczęciem zabezpieczenia. Pulsoksymetr bez sprawnych baterii lub glukometr z przeterminowanymi paskami nie będą użyteczne podczas interwencji.

Sprzęt diagnostyczny oraz dodatkowe wyposażenie można znaleźć w kategorii:

Sprzęt ratowniczy

Materiały do opatrywania ran

Drobne urazy należą do najczęstszych powodów zgłaszania się uczestników do patrolu lub punktu medycznego. Dotyczy to szczególnie zawodów sportowych, festynów, koncertów i wydarzeń plenerowych.

W zestawie powinny znaleźć się:

• kompresy gazowe w różnych rozmiarach,
• gaza jałowa,
• opaski dziane i elastyczne,
• plastry z opatrunkiem,
• przylepiec bez opatrunku,
• siatki opatrunkowe,
• chusty trójkątne,
• opatrunki indywidualne,
• sól fizjologiczna do przemywania,
• nożyczki ratownicze ze stopką.

Materiały powinny być posegregowane według zastosowania. Plastry i niewielkie kompresy mogą znajdować się w module przeznaczonym do drobnych urazów, natomiast opatrunki uciskowe, stazy oraz hemostatyki powinny być dostępne natychmiast.

Aktualną ofertę materiałów do zabezpieczania ran znajdziesz w kategorii:

Opatrunki medyczne i ratownicze

Wyposażenie do tamowania masywnych krwotoków

Nawet podczas imprezy niezwiązanej ze sportami ekstremalnymi może dojść do poważnego skaleczenia, urazu kończyny, uszkodzenia szkłem albo wypadku z udziałem elementów infrastruktury.

Zestaw do tamowania krwotoków powinien być wyraźnie oznaczony i możliwy do wyjęcia jedną ręką.

Warto uwzględnić w nim:

• gazę jałową i skompresowaną,
• opatrunki uciskowe,
• opatrunek indywidualny,
• certyfikowaną opaskę uciskową,
• opatrunek hemostatyczny,
• marker do zapisania czasu założenia opaski,
• nożyczki ratownicze,
• rękawiczki ochronne.

Przykładowym produktem jest opaska uciskowa CAT 7. generacji.

Zestaw można uzupełnić o:

Opatrunek hemostatyczny Celox Rapid

Opatrunek hemostatyczny KLOTPAD Z-Fold

KLOTPAD jest opatrunkiem na bazie kaolinu, natomiast Celox Rapid to jałowa gaza pokryta preparatem hemostatycznym, przeznaczona do tamowania średnich i dużych krwotoków.

Sprzętu specjalistycznego należy używać zgodnie z odbytym szkoleniem, posiadanymi kwalifikacjami i procedurami obowiązującymi podczas zabezpieczenia.

Praktyczne informacje dotyczące postępowania znajdziesz również we wpisach:

Jak zatamować masywny krwotok?

Opaska uciskowa CAT – jak założyć i kiedy stosować?

Sprzęt do RKO i defibrylator AED

Nagłe zatrzymanie krążenia może wystąpić podczas każdego wydarzenia. Szczególnej uwagi wymagają imprezy sportowe, wydarzenia z udziałem seniorów oraz miejsca, w których gromadzi się duża liczba osób.

Na wyposażeniu zabezpieczenia powinny znaleźć się, stosownie do zakresu zabezpieczenia i kwalifikacji personelu:

• defibrylator AED,
• komplet elektrod,
• elektrody lub tryb pediatryczny, gdy wydarzenie obejmuje dzieci,
• maseczka do RKO,
• worek samorozprężalny z maskami,
• rezerwuar i przewód tlenowy,
• nożyczki do odsłonięcia klatki piersiowej,
• ręcznik lub gaza do osuszenia skóry,
• zapasowe źródło zasilania, jeśli wymaga go urządzenie.

Wybierając AED na zabezpieczenia terenowe, warto zwrócić uwagę na odporność obudowy, czytelność komunikatów, możliwość pracy z pacjentem pediatrycznym, okres przydatności elektrod i baterii oraz wygodną torbę transportową.

Jednym z urządzeń przeznaczonych również dla jednostek ratowniczych jest Philips HeartStart FRx. Model korzysta z uniwersalnych elektrod, a po zastosowaniu klucza pediatrycznego może pracować w trybie przeznaczonym dla dzieci.

Innym rozwiązaniem jest ZOLL AED Plus z elektrodami CPR-D Padz. Urządzenie ma stopień ochrony IP55, wykonuje autotesty i jest oferowane z torbą transportową.

Pozostałe urządzenia i akcesoria znajdują się w kategorii:

Defibrylatory AED

Wyposażenie do udrażniania dróg oddechowych i tlenoterapii

Zakres tego modułu powinien wynikać z kwalifikacji członków zabezpieczenia. W zależności od rodzaju zespołu mogą być potrzebne:

• rurki ustno-gardłowe,
• worek samorozprężalny,
• maski twarzowe w kilku rozmiarach,
• przewody tlenowe,
• maski tlenowe z rezerwuarem,
• wąsy tlenowe,
• ręczny ssak,
• butla z tlenem medycznym,
• reduktor z manometrem,
• torba zabezpieczająca butlę.

Do mobilnego zestawu ratowniczego można wykorzystać aluminiową butlę tlenową 2 l. Butla ma przyłącze G3/4″, ciśnienie robocze 200 bar i jest przeznaczona na tlen medyczny.

Niezbędnym elementem zestawu jest odpowiednio dopasowany reduktor, na przykład:

Reduktor tlenowy z króćcem

Wskazany model umożliwia regulowanie przepływu w zakresie do 15 l/min i posiada manometr pokazujący ciśnienie w butli.

Przed wydarzeniem należy sprawdzić poziom napełnienia butli, szczelność zestawu, zgodność przyłączy oraz termin wymaganej legalizacji.

Sprzęt do zabezpieczania urazów

Na zawodach sportowych, koncertach oraz imprezach plenerowych mogą wystąpić skręcenia, zwichnięcia, złamania i urazy kręgosłupa.

W zależności od analizy ryzyka zestaw można uzupełnić o:

• szyny typu SPLINT,
• chusty trójkątne,
• kołnierze ortopedyczne,
• pas do stabilizacji miednicy,
• nosze płachtowe,
• nosze podbierakowe,
• deskę ortopedyczną,
• materac próżniowy,
• błyskawiczne kompresy chłodzące.

Nie każdy patrol pieszy musi przenosić całość tego wyposażenia. Sprzęt cięższy może znajdować się w punkcie medycznym lub pojeździe, natomiast patrol powinien mieć możliwość szybkiego wezwania go na miejsce zdarzenia.

Opatrunki na oparzenia

Ryzyko oparzeń występuje między innymi podczas festynów gastronomicznych, pokazów, imprez z wykorzystaniem otwartego ognia, wydarzeń motoryzacyjnych i zawodów odbywających się w pełnym słońcu.

W zestawie można umieścić opatrunki hydrożelowe w kilku rozmiarach. Podstawowym rozwiązaniem jest opatrunek hydrożelowy BurnTec 5 × 5 cm, który może być wykorzystany przy niewielkich urazach skóry i oparzeniach.

Przy wydarzeniach o podwyższonym ryzyku można zastosować pełny zestaw opatrunków hydrożelowych BurnTec dla PSP, obejmujący opatrunki w kilku rozmiarach, opatrunki na twarz oraz żel schładzający.

Ochrona przed wychłodzeniem i przegrzaniem

Folie NRC są potrzebne nie tylko zimą. Poszkodowany może wychłodzić się również po urazie, krwotoku, zasłabnięciu lub długotrwałym przebywaniu na podłożu.

Na zabezpieczeniu warto posiadać:

• kilka folii NRC,
• koce,
• jednorazowe podkłady,
• suche ręczniki,
• dostęp do wody pitnej dla personelu,
• możliwość osłonięcia pacjenta przed słońcem i deszczem.

Podczas upałów należy również przygotować miejsce umożliwiające przeniesienie uczestnika do cienia i stopniowe rozpoczęcie chłodzenia zgodnie z oceną jego stanu.

Łączność i wyposażenie organizacyjne

Nawet najlepiej wyposażony patrol nie będzie działał skutecznie bez komunikacji.

Ratownik powinien mieć:

• telefon lub radiotelefon,
• zapasowe źródło zasilania,
• numer do koordynatora zabezpieczenia,
• plan terenu wydarzenia,
• oznaczenie punktów wjazdowych,
• ustaloną drogę dojazdu karetki,
• latarkę lub czołówkę,
• długopis i dokumentację,
• zegarek,
• listę członków zabezpieczenia,
• informacje o najbliższym szpitalu.

Przed rozpoczęciem wydarzenia trzeba sprawdzić zasięg telefonów i radiotelefonów. W przypadku dużych obiektów należy również ustalić jednolite nazwy sektorów, wejść i punktów charakterystycznych.

Komunikat „poszkodowany obok sceny” może być niewystarczający, gdy scena ma kilka wejść, a teren zajmuje wiele hektarów.

Dokumentacja udzielonej pomocy

Każda interwencja powinna zostać odpowiednio udokumentowana zgodnie z zasadami obowiązującymi w danym podmiocie.

Dokumentacja może obejmować:

• dane pacjenta,
• godzinę zgłoszenia,
• miejsce zdarzenia,
• opis dolegliwości lub urazu,
• wykonane pomiary,
• podjęte czynności,
• wykorzystane wyposażenie,
• godzinę wezwania ZRM,
• sposób zakończenia interwencji,
• informacje o przekazaniu pacjenta.

Formularze powinny znajdować się w miejscu zabezpieczonym przed wilgocią i dostępem osób nieuprawnionych.

Leki na zabezpieczeniu medycznym

Nie należy tworzyć jednej internetowej listy leków odpowiedniej dla każdego ratownika i każdego wydarzenia.

Dostęp do leków, sposób ich przechowywania oraz możliwość podania zależą między innymi od:

• kwalifikacji personelu,
• rodzaju podmiotu wykonującego zabezpieczenie,
• obowiązujących procedur,
• warunków przechowywania,
• dokumentacji,
• zakresu zleconego zabezpieczenia.

Ratownik KPP nie powinien kompletować zestawu leków na podstawie listy przeznaczonej dla ratownika medycznego, pielęgniarki lub lekarza.

Jak rozmieścić sprzęt w plecaku?

Najlepszy sprzęt nie pomoże, jeżeli ratownik nie będzie potrafił go szybko odnaleźć.

Dobrym rozwiązaniem jest podział plecaka na oznaczone moduły:

• ochrona osobista,
• diagnostyka,
• drogi oddechowe,
• RKO,
• krwotoki,
• drobne rany,
• urazy,
• oparzenia,
• pediatria,
• dokumentacja.

Najpilniejsze wyposażenie, takie jak rękawiczki, nożyczki, opaska uciskowa i maseczka do RKO, powinno być dostępne bez opróżniania plecaka.

Cały zespół musi znać rozmieszczenie sprzętu. Nie warto przygotowywać układu zrozumiałego tylko dla jednej osoby.

Kontrola wyposażenia przed wydarzeniem

Przed rozpoczęciem zabezpieczenia należy sprawdzić:

• terminy ważności materiałów,
• stan opakowań jałowych,
• liczbę rękawiczek,
• baterie urządzeń,
• paski do glukometru,
• gotowość AED,
• termin elektrod AED,
• stan butli tlenowej,
• działanie reduktora,
• kompletność modułów,
• stan zamków i szelek plecaka,
• formularze dokumentacji,
• sprawność łączności.

Po każdej interwencji zużyte wyposażenie powinno zostać uzupełnione. Nie należy odkładać tego do następnego wydarzenia, ponieważ brak jednego elementu może zostać zauważony dopiero podczas kolejnego zdarzenia.

Gotowy zestaw czy samodzielne kompletowanie?

Oba rozwiązania mają swoje zalety.

Gotowy zestaw jest wygodny dla osób, które chcą otrzymać uporządkowaną bazę wyposażenia. Przykładem może być wspomniany wcześniej RESCUE READY PLUS albo bardziej rozbudowany zestaw ratowniczy OSP R1 w plecaku.

Samodzielne kompletowanie pozwala natomiast dostosować zawartość do konkretnych kwalifikacji, procedur i rodzaju obsługiwanych wydarzeń. Bazą może być pusty plecak PSP R1.

Niezależnie od wybranej opcji gotowy zestaw trzeba dokładnie przejrzeć. Nazwa „zestaw ratowniczy” nie oznacza automatycznie, że zawiera on wszystko, czego wymaga konkretne zabezpieczenie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy ratownik na zabezpieczeniu musi mieć AED?

Obecność AED powinna wynikać z rodzaju wydarzenia, analizy ryzyka i wymagań danego zabezpieczenia. Podczas wydarzeń sportowych i imprez skupiających dużą liczbę uczestników dostęp do AED ma szczególne znaczenie.

Czy podstawowa apteczka samochodowa wystarczy?

Zwykle nie. Apteczka samochodowa może stanowić uzupełnienie, ale nie zastępuje profesjonalnego zestawu przygotowanego do zabezpieczenia wydarzenia.

Czy Ratownik KPP może prowadzić zabezpieczenie?

Ratownik KPP może udzielać kwalifikowanej pierwszej pomocy w zakresie posiadanych uprawnień. To, czy taki skład jest wystarczający, zależy od charakteru wydarzenia, wymagań prawnych oraz warunków ustalonych przez organizatora i podmiot wykonujący zabezpieczenie.

Czy każdy patrol musi mieć pełny zestaw tlenowy?

Nie zawsze. Rozmieszczenie wyposażenia zależy od organizacji zabezpieczenia. Sprzęt może znajdować się w patrolu, punkcie medycznym lub pojeździe, ale musi być dostępny odpowiednio szybko.

Jak często sprawdzać plecak ratowniczy?

Plecak należy kontrolować przed każdym wydarzeniem, po każdej interwencji oraz okresowo zgodnie z procedurami podmiotu. Szczególnej kontroli wymagają materiały z terminem ważności, baterie, elektrody AED, paski diagnostyczne i sprzęt tlenowy.

Podsumowanie

Wyposażenie ratownika na zabezpieczeniu medycznym powinno być dopasowane do realnych zagrożeń, rodzaju imprezy, liczby uczestników oraz kwalifikacji personelu.

Podstawą jest dobrze zorganizowany plecak ratowniczy, środki ochrony osobistej, sprzęt diagnostyczny, materiały opatrunkowe, wyposażenie do tamowania krwotoków, RKO, zabezpieczania urazów i ochrony termicznej. W zależności od charakteru wydarzenia potrzebne mogą być również AED, tlenoterapia, sprzęt ewakuacyjny i wyposażenie pediatryczne.

Profesjonalne wyposażenie do zabezpieczeń medycznych znajdziesz w sklepie:

Zestawy ratownicze

Sprzęt ratowniczy

Defibrylatory AED

Opatrunki i materiały medyczne